traduction / dictionnaire Lingala - Français
na
na
maarchaïque
wa (génitive de la classe 3, mo-)archaïque
laarchaïque
moaarchaïque
à, de (voir article pour choisir entre
na ou
ya)
et (énumération, pas pour combiner deux phrases (conjonction), pour ça on utilise
pe ou
mpe)
avec, dans, en, sur
- nafandaki na ndaku poso mobimba
- Je suis resté à la maison toute la semaine
- nakokende makala likolo na yo
- j'irai en prison à cause de toi (au dessus de toi)
- liberté na ngai, na kaka te !Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- ma liberté, tu ne la restreins pas !
- Nkolo azali kobeta na porte.
- Le Seigneur est en train de frapper à la porte.
- Motema na ngai ezali kobeta po na yo
- Mon coeur bat pour toi
- nzete moto ekweyi na mopepe
- l'arbre est tombé a cause du vent
- Yanola motuna oyo. Yanola na lingala.
- Réponds à cette question. Réponds en lingala.
- okokaki koya ( na ) makolo
- tu pouvais venir a pied
- pesa ngai bakombo na bango
- donne moi leurs noms
- naza na nzala. Nazoyoka nzala. Naza na posa ya komela. Naza na posa ya mayi.
- J'ai faim. Je sens la faim. J'ai soif (envie de boire). J'ai soif (envie de liquide).
- mokolo na mokolo
- jour après jour (chaque jour)
- Ethan na Gaby bakei mobembo.
- Ethan et Gaby sont partis en voyage.
- Ntaba na bino elekaki awa.
- Vos chèvres sont passées (par) ici.
- Obangisi ye po na nini ?
- Pourquoi tu lui as fait peur ?
- Mama azali kolela po na nini ? Ntina nini ?
- Maman pleure pourquoi ? Pour quelle raison ?
- Tokei kotambola na zando.
- Nous allons nous promener vers le marché / au marché.
- Tata azali na libanda. Benga ye.
- Papa est dehors. Appelle-le.
- Kanga monoko ! kanga mbanga na yo !
- Ferme la bouche. ferme ta geule ! (impoli)
- tuku mibale na motoba
- deux dizaines et six : vingt-six (26)
- kotanga na lingala.
- compter en lingala.
- Kombo na yo nani ? - Kombo na ngai Niclette.
- C'est quoi ton nom ? Mon nom est Niclette.
- mopanzi na mwasi, mopanzi na mobali.
- côté gauche, côté droite
- nasombi biloko ya kolia na wenze.
- J'ai acheté des choses à manger au marché.
- amati bisi po na kokende na zando.
- Il a pris le bus pour aller au marché.
- ... po na kozonga. ... po azonga. ... po azali kozonga.
- ... pour rentrer. ... pour qu'il rentre. ... parce qu'il est en train de rentrer.
- kokende na kozonga
- aller-retour
- nzungu ya madesu ezali na moto
- La casserole des haricots est sur le feu.
- oza na mbongo ? te, naza nango te.
- as-tu des sous ? non, je n'en ai pas.
- nakeyi nango na ndaku.
- Je vais avec ça à la maison.
- Otikaki lipa na yo awa, namelaki sucré nango
- Tu as laissé ton pain ici, j'ai bu un sucré avec ça.
- mama nioso ( mama na mama ) amema mwana na ye.
- que chaque maman (maman après maman) porte son enfant.
- bamama nioso bamema bana na bango.
- que toutes les mamans portent leurs enfants.
- nioso epoli na mvula.
- tout est trempé par la pluie
- mwana na mwana, bendana !
- que chaque enfant se casse (parte, se tire)
- na bosengi ya bato mingi,...
- à la demande de beaucoup de gens,...
- Bobóngolani na kemi
- réaction chimique
- akei nanu na zando, (na) sima akokende mosala.
- Il part déjà au marché, après il partira au travail
- akei liboso na zando, (na) sima akokende mosala.
- Il part au marché premièrement, après il partira au travail
- loto na moto. elombó
- pellicule du cuir chevelu
- biso toza koyoka malili na elanga na biso ya lokuta.
- Nous, nous avons froid avec notre fausse saison sêche.
- nakei kolala! Lobi okosala nini na pokwa ?
- Je vais dormir ! Demain tu vas faire quoi le soir ?
- lakisa ngai nzela po na kokende na Kintambo.
- Montre moi le chemin pour aller à Kintambo.
- nalingi kosolola na yo.
- Je veux discuter avec toi.
- moto ya liboma aliaka na fulu
- l'homme fou mange de la poubelle
- moko na zomi
- la dîme (comme dans la bible)
- elongo totangi na mongongo makasi.
- Ensemble nous lisons à haute voix.
- eyenga eleki nayaki na liyangani ya mibale
- le dimanche passé je suis venu au deuxième culte
- ye alingaki kobala mwasi moko na kombo ya Racele.
- Lui, il voulait marier une certaine Rachel
- nazoya (nazali koya)... naza na nzela... nakomi
- je suis en train de venir... je suis en route... je suis arrivé
- bato balakisaki ngai bolingo na mokili © Maman Micheline Shabani, La réponse
- Les gens m'ont montré l'amour du monde
- Pierre alobi na ye : Te, okosokola ngai makolo ata mbala moko te !© bible, jean 13:8
- Pierre lui dit: Non, jamais (même pas une fois) tu ne me laveras les pieds !
- olingi kobima na ngai ?
- Veux-tu sorir avec moi ?
- loba sima na ngai : ...
- dis après moi : ...
- oza na motema malamu
- Tu as un bon coeur (Tu es gentil)
- nabundi butu na moyi.
- je me suis battu nuit et jour (fr: jour et nuit)
- Bazali lokola mai na moto.
- Ils sont comme de l'eau et du feu.
- komeka mozindo na mosapi te.
- On ne mesure pas la profondeur avec le doigt.
- Libala: na liboso nde sukali, na kati ngaingai, na suka bololo.
- Le mariage: au début c'est doux, au milieu c'est acide, à la fin c'est amer.
- Mayele ya moto ebandaka na bomwana
- L'intelligence d'une personne commence à l'enfance.
- Zoba liboso, mayele na sima.Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- idiot avant, sage après
- Tambola na mokili, bongo omona makambo. Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- Fais le tour du monde et comme ça tu vois les problèmes.
- Oyo akotambola na moyibi, akokoma mpe moyibi. Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- Celui qui marchera avec un voleur deviendra aussi un voleur.
- ezali esengo na ngai po na komona moko na moko na bino na liyangani oyo na sima ya nzanga.
- C'est pour moi une joie de revoir chacun de vous dans ce culte de l'après midi.
- ozali na mibu boni ? Ozali na mbula boni? Obotamaki mobu nini?
- Tu as quel age (combien d'années) ?
- Osuka to ozali na kelasi nini ? - Nasilisa kelasi ya ebandeli te.
- Tu as terminé ou tu es dans quel niveau d'étude ? - Je n'ai pas fini l'école primaire.
- Bato bazali motuya boni na libota na yo ?
- Combien de personnes y a-t-il dans ta famille ?
- kati ya tata na mama na yo, nani asalaka ?
- Entre ton papa et ta maman, qui travaille ?
- motuya boni ya badollar bafutaka yo ? - na se ya 500 ? kati ya 500 na 1000 ? 1000 tii likolo ?
- combien (quel nombre) en dollars on te paie ? en dessous de 500 ? entre 500 et 1000 ? 1000 et plus ?
- manguele mpe kisi ezali te po na kobatela moto azua VIH to bokono ya SIDA te.
- Il n'y a pas de vaccin, ni de médicament pour protéger quelqu'un d'attraper le VIH ou la maladie du SIDA.
- Soki nzoto to poso ya moto ekutani na ya moto mosusu, tina ya kobanga ezali te.
- Si le corps ou la peau d'une personne se touche avec celle d'une autre personne, il n'y a pas de raison d'avoir peur.
- abandeli motuna na ye
- Il répète sa question
- na likolo pela moko awa na nse moko te akokani na yo na nguya na kembo yo 'za nzambe
- en haut comme ici en bas il n'y en a pas un qui ressemble à toi en puissance et gloire, tu es Dieu.
- mama na bino, kombo na ye nani ?
- Votre maman, c'est quoi son nom ?
- nzete ya mbila epesaka nsamba, mafuta mbila na mpose.
- Le palmier fournit le vin de palme, l'huile de palme et le mpose.
- mbwa moto alie tomson na yo.
- C'est le chien qui a mangé ton tomson.
- nazongi na ndaku.
- Je retrourne à la maison
- biloko na ndenge na ndenge
- des choses de toutes sortes
- oza na miso lokola moto ameli lotoko.
- Tu as les yeux comme quelqu'un qui a bu du lotoko.
- nalingi kolya soso na loso
- Je veux manger du poulet avec du riz.
- ntango wana, tolyaka kaka madesu na mayi
- à cette époque-là, nous mangions seulement des haricots avec de l'eau.
- tala, oyo ezali ndenge na biso
- regarde, ceci est notre méthode
- na ntongo nalyaka mapa na maki
- le matin, je mange du pain et des oeufs.
- Tokendeki kozwa bitekuteku na kati ya zamba.
- Nous etions allés cueillir du bitekuteku à l'intérieur de la forêt.
- Bolingo na biso mibale ekosila te.
- L'amour entre nous deux ne terminera pas.
- Azali kolala nanu na ekeko.
- Elle dort toujours avec une poupée
- Fumbwa elambami na mafuta ya nguba.
- Fumbwa est préparé avec de l'huile d'arachide
- Biloko na yo ezali kilo mingi.
- Tes bagages pèsent beaucoup.
- Nakei na wenze koluka maputa kitoko.
- Je vais au marché, chercher un beau pagne.
- Pesa loboko na bango nyonso.
- Donne la main à eux tous.
- Natambolaki longwa na motuka tii na ndako.
- Je marchais (venant) de la voiture vers la maison.
- Pesa losako na baninga na yo.
- Salue tes amis.
- Mabanzo na yo ezali malamu te.
- Tes pensées ne sont pas bien.
- Akufaki mpo na koningana ya mabele.
- Il est mort à cause d'un tremblement de terre.
- Tuta pilipili, tya mungwa na matungulu.
- écrase le piment, met du sel et des oignons.
- Na kati ezalaki molili.
- à l'intérieur il faisait noir
- Apesaki ngai mpasi na motema.
- Elle m'a donné mal au coeur.
- Ozali na mpongi ? - Nanu te.
- As-tu du sommeil ? - Pas encore.
- Ndako na ye ezali musika mingi.
- Sa maison est très loin.
- Bilamba na ngai nanu ekauki te.
- Mes vêtements ne sont pas encore séchés.
- Mbula na ngai ezali zomi na mwambe.
- Mon âge est 18.
- Mosala na zolo ezali koyoka solo na kopema.
- Le travail du nez est de sentir les odeurs et de respirer.
- loposo na ye ezali mpetompeto lokola ngolo.
- Sa peau est nette comme un poisson-chat.
- Akomi koteka nguba na zando.
- Elle a commencé à vendre des arachides au marché.
- Azali na nkanda mpo na ngai.
- Il est faché sur moi. (il a de la colère à cause de moi)
- Kitisa maboko na nse.
- Fais descendre les bras
- Nayoki nsolo malamu na nzoto na ye.
- Je sentais un bonne odeur à son corps.
- Nakoki komona eloko te mpo na molili.
- Je ne pouvais rien voir parce qu'il faisait noir.
- Akimaki lisusu, nakanisi azali na ntina.
- Il a encore fui, je pense qu'il a une raison.
- Nalingi kosiba na nzele na mokonzi.
- attention - contenu sensible
- Maboko na yo ezali petepete, nayebaki te.
- Tes mains sont très douces, je ne savais pas.
- eloko moko te eleki nguya na Nzambe
- Rien ne dépasse le pouvoir de Dieu (rien n'est impossible à Dieu)
- pesa mbote na libota na yo
- Salue ta famille
- Napesi Nzambe matondi mpo na yo
- Je remercie Dieu pour toi.
- na ntongo penza. eleko ya mokolo
- (très) tôt le matin. pendant la journée.
- ozalaki wapi lobi na butu ?
- Tu étais où hier soir (nuit) ?
- na ntongo oyo mama akeyi na zando asomba mapa
- Ce matin mama est parti au marché acheter du pain.
- azali na zemi ? basanza boni ?
- elle est enceinte ? Combien de mois ?
- tofandi na ndako moko.
- Nous habitons dans la même maison.
- koma kombo na yo
- écris ton nom
- Libumu na yo ezali ya kokangama ?
- Est-ce que tu es constipé ? (tes intestins, sont ils obstrués ?)
- omelaka makaya boni na mokolo ?
- Tu fumes combien de cigarettes par jour ?
- Ata soki natamboli na lobwaku ya molili ya liwa, nakobanga mabe moko te. © bible, banzembo 23:4
- Même si je marche dans la vallée de l'ombre de la mort, je ne craindrai aucun mal.
- kembo na yawe.
- Gloire à Dieu
- lopango na bango ezalaka na Masina
- Leur parcelle est à Masina
- nzete ya mbuma, makasa na yango ekweyi
- L'arbre fruitier, ses feuilles sont tombées.
- nakobuka minu na ye
- Je vais casser ses dents
- Mama na Jean atekaka na wenze.
- La maman de Jean vend au marché.
- Tata na Ida, kombo na ye Théo.
- Le père d'Ida, son nom est Théo.
- Yaya na Joze azongi na ndaku.
- La grande soeur de Joze est rentrée à la maison.
- lopango ya baCarla ezalaka na Lemba.
- La parcelle des "Carla" est à Lemba.
- Mokolo moko, nguma akendeki bokila na zamba. Amonaki nyama moko ya monene na amelaki ye mobimba.
- Un jour le python était allé à la chasse dans la forêt. Il avait vu un grand gibier et l'a avalé entièrement.
- elengi na mbeto: Muasi ya monene na muasi ya moke, nani azali sukali ? © kitokolile
- plaisir au lit: Une grosse fille et une fille mince, qui est bonne ?
- Nayebi ete akotelema moto ya suka na bomoyi na ngai. Akotelema akokota likambo na ngai. Yaweh telema, kota makambo na ngai. Akotelema akokata ma condamnation. © Cèdre Katambayi
- Je sais qu'il se lèvera le dernier dans ma vie. Il va entrer dans mon affaire. Dieu lève-toi, entre dans mes affaires. Il va se lever pour couper ma condamnation.
- ndenge ya komibatela : na capote. Nzela ya malamu koleka mpo na komibatela ezali kosalela capote
- la manière de se protéger : avec le préservatif. Le meilleur moyen pour se protéger est d'utiliser un préservatif.
- Wany aleki basi nyoso na kitoko.
- Wany est la plus belle fille. (Wany dépasse toutes les filles en beauté)
- naleki yo na mwindu. yo oleki ye kuna na molayi
- Je suis plus noir que toi. Tu es plus grand que lui là-bas.
- kombo na yesu eleki kisi
- Le nom de Jésus est mieux qu'un médicament
- Ozosolola na nani ?
- Tu es en train de discuter avec qui ?
- tshombo na yo ebongi te ? okosomba ya sika ?
- Ton GSM ne n'est pas réparé ? Tu vas acheter un nouveau ?
- Nzambe apambola bino mingi. Kimia ezala na bino. Nzambe abatela bino.
- Que Dieu vous bénisse en abondance. Que la paix soit avec vous. Que Dieu vous garde.
- osololi na ye mikolo oyo ?
- as-tu parlé avec lui ces jours-ci ?
- naza na posa na yo
- J'ai envie de toi.
- biso na biso
- entre nous
- bwaka mayi na wc. zala motu ya solo.
- Jette de l'eau dans la toilette. Sois un vrai homme.
- mpepo ekweyi na wenze ya Simba Zigida. Epanzi wenze. Bato nyoso bakufi.
- Un avion est tombé sur le marché Simba Zigida. Il a détruit le marché. Tout le monde est mort.
- bitumba na mabonza
- La bataille des dîmes
- olingi nini epayi na ngai ?
- Tu veux quoi de moi ?
- moyibi ya cable ya courant, asambwe na Lemba.
- Un voleur de cable d'électricité s'est tapé la honte à Lemba
- na bumbu maki ezotekama ya ndambu ndambu
- à Bumbu les oeufs sont vendus en petits morceaux
- bacable ya courant eyibami na lingwala
- des cables d'électricité ont été volés à Lingwala
- bacables ya courant ezotokatoka awa na sima ya mvula
- les cables d'électricité bouillent ici après une pluie
- tata na ye akufaki liwa ya mbalakaka.
- son père était décédé d'une mort brusque
- Mokonzi, soki ozalaki awa, mbele ndeko na ngai akufaki té. © Yoane 11:21
- Seigneur, si tu aurais été ici, alors mon frère ne serait pas mort.
- Soki miso na yo ezali malamu, okomona polele penza
- Si tes yeux sont bien, tu verras vraiment clair.
- ozozela nini ? Eza tur na yo !
- Tu attends quoi ? C'est ton tour !
- eloko nalakisa te. Nalingi yo. Nabombi yango na kati ya motema na ngai.
- Il y a une chose que je ne montre pas. Je t'aime. J'ai caché ça dans mon coeur.
- ngai naza na biro ya Gecamines. Nakozonga kala mingi te
- Moi je suis au bureau de Gecamines. Je vais rentrer dans pas longtemps.
- soki okobima sikoyo te, er moko nakoleka na palais.
- Si tu ne vas pas sortir maintenant, je vais passer à la maison dans une heure.
- ngai na yo pantalon - mukaba Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- moi et toi sommes pantalon et ceinture (je ne peux pas fonctionner sans toi)
- bima na ndako na ngai !
- Sors de ma maison !
- mituna na yo epiaka nga kanda
- tes questions me donnent la colère
- benga ngai. Ozokima ngai na phone.
- Appelle-moi. Tu es en train de me fuir au téléphone.
- Koko na yo, niama. Tala mutu lokola tintin.
- Ta grand-mère, bête. Regarde la tête comme Tintin. (insultes)
- Po na nini mibali ya lelo balingi lisusu te babotine ?
- Pourquoi les hommes d'aujourd'hui ne veulent plus les préservatifs ?
- Oza kitoko makasi ndeke na ngai ya bolingo
- Tu es très belle, mon oiseau d'amour
- bamemi yo na misalisi ya mabangu na lopitalo ya pene na yo
- ils t'ont emmené aux soins d'urgences à l'hôpital proche de toi.
- lopango na bango ekabwání na biténi mibale.
- Leur parcelle est divisée en deux parties.
- lala malamu. - yo pe, motema na ngai, noki tomonana. nalela yo makasi.
- Dors bien. - Toi aussi, mon coeur, que vite on se voie. Je t'aime fort. (en lingala : "je t'ai beaucoup aimé" - passé)
- yo ozali mwinda na bomoyi na ngai.
- Toi tu es la lumière de ma vie.
- Ngonga nini okokende na musala. ngonga ya zomi na mwambe.
- Quelle heure tu vas partir au boulot ? 18 heures.
- soki nalongoli bilamba okozua vertige na okokweya
- Si j'enlève les vêtements, tu vas attraper le vertige et tu vas tomber.
- ozosakana na ngai to nini ?
- Tu es en train de jouer avec moi ou quoi ?
- biloko na ngai ? tii lelo !?
- Mes affaires ? Jusqu'aujourd'hui !?
- ah Nzambe ! pona nini masta na ngai aza zoba lokola makaku ?
- ah Dieu ! pourquoi mon ami est idiot comme un singe ?
- tufi na yo, niama !
- c'est ta merde, bête ! Je t'emmerde, bête ! (insulte)
- basi bazali kosolola na libanda.
- Les filles sont en train de discuter dehors.
- mbote na bino. mbote na yo.
- Salut à vous. Salut à toi.
- Babandi koniata ngai na mosapi ya suka ! mama eh !
- Ils commencent à me marcher sur le petit orteil ! oh mama !
- asengi ngai nakitisa makolo na kiti.
- Il me demande que je descends les pieds de la chaise.
- yaka tosibana, naza na botine
- attention - contenu sensible
- baboti na yo bayaki kobwaka ngunda na poto. yango wana sikoyo oza awa na biso.
- Tes parents sont venus demander asile en europe. La raison pour laquelle maintenant tu es ici avec nous.
- Lofundu ya nzinzi, esukaka se na kombo
- l'orgueil de la mouche se termine seulement avec le balai
- obungi. ozalaki wapi ? - Awa, na ndaku. Nalalaki pe natalaki télé.
- Tu as disparu. Tu étais ou ? - Ici, à la maison. Je dormais et je regardais la télé.
- Mobali na ye alingaka kolembola libolo.
- attention - contenu sensible
- ndaku oyo eleki ndaku kuna na kitoko
- Cette maison-ci est plus belle que celle-là.
- na liboso aza nani ?
- devant, c'est qui ?
- nakamati tshombo na ye
- J'ai pris son GSM.
- Djo ayebaki ete kosopa zemi ezali lisumu monene, kasi makango na ye azwaki zemi, mpe Djo azalaki na likoki te ya kobala mpe kobokola mwana.
- Djo savait qu'avorter est un grand pêcher, mais sa fiancée était tombée enceinte et Djo n'avait pas le moyen de se marier et d'élever un enfant.
- Na motema nayebaki ete ezali mabe, kasi namonaki ndenge mosusu ya kosala te.
- Dans le coeur je savais que c'était mauvais, mais je ne voyais pas d'autre façon d'agir.
- bomoyi ebandaka ntango liki ya mama ekutani na momboto ya tata.
- la vie commence le moment où l'oeuf de la maman se rencontre avec le sperm du papa.
- osopeli ngai supu na bilamba
- Tu m'as versé de la soupe sur les habits.
- sopa mayi na sima
- verse de l'eau sur le ciment
- kobika na liwa
- échapper à la mort
- Yo nde tembe na yo ekobomisa yo
- Toi vraiment ton scepticisme va te tuer
- nalingi ye lisusu te. Nabimi na ye kaka boye.
- Je ne l'aime plus. Je suis sorti avec elle seulement comme ça.
- motema na nga ezoki
- Mon coeur est blessé
- mokolo mosusu nakobina na yo
- Un autre jour je vais danser avec toi
- ozosala nini ? - Eloko te, naza na mbetu na ngai
- Tu fais quoi ? - Rien, je suis dans mon lit.
- nabotamá na kin
- Je suis né à Kin.
- Bazali kobatela mino malamu te, mosusu esila ngala mpe mosusu balambi yango na ndenge elongobani te.
- On ne conserve pas bien les médicaments, d'autres sont expirés et d'autres sont préparés des façons non conformes.
- na poto tango ya malili ebengami hiver
- en Europe le temps du froid est appelé hiver
- Na mboka swisi, kotambola na engunduka ezali kosalema mingi
- Dans le pays Suisse, se promener en train se fait beaucoup (souvent).
- po na kozwa bis okoki kosomba tiké po na mokolo moko, sanza moko to mbula mobimba.
- Pour prendre le bus, tu peux acheter un billet pour un jour, un mois ou toute une année.
- engunduka akoki komema motuka na yo tii na bisika ya bangomba ya milayi milayi ebengami Alpe.
- Le train peut emmener ta voiture vers un endroit avec des très grandes montagnes appelé les Alpes.
- namoni texto na yo kala te
- J'ai vu ton message il n'y a pas longtemps
- tozalaki awa epai na nga na Valentine na Rachel. Bakomaki lelo na nzanga.
- Nous étions ici chez moi avec Valentine et Rachel. Elles étaient arrivées aujourd'hui à midi.
- tokutana ndenge nini naza na hotel Ibis
- On se trouve comment ? Je suis à l'hotel Ibis.
- yo na Mady bolingo
- Toi et Mady c'est l'amour
- Tala papa na ye, alangwi masanga, atamboli abilika
- Regarde son père, il s'est soulé de bièrre, il ne marche pas droit (en zigzag)
- Akumisama, asanjolama, anetolama, libela na libela.
- Qu'Il soit loué, qu'Il soit glorifié, qu'Il soit magnifié, pour les siècles des siècles.
- nakobondela pona yo mpe libota na yo
- Je vais prier pour toi et aussi pour ta famille
- mutu na nga !
- mon pote ! ;)
- alokotaka na nse atomboli likolo
- Il ramasse par terre, Il soulève.
- Ndenge nini tokoki komikebisa na ngenge ya SIDA ?
- Comment pouvons-nous nous protéger contre le virus du SIDA ?
- yo, matisa ngai na mapeka
- toi, fais-moi monter sur les épaules
- Yezu abatisami na mayi mpe na molimo
- Yezu s'est fait baptiser de l'eau et de l'Esprit.
- kosakana te na ngai to nakobeta yo
- Ne blaguez pas avec moi ou je vais te taper.
- bakangi pasta na mbetu na moyembi ya mokili
- on a attrappé le pasteur dans le lit avec un chanteur du monde
- Nazalaki kuna na Bon Marché na bar Cheetah. Las Vegas ekosa :)
- J'étais là-bas au Bon Marché au bar Cheetah. Las Vegas fait semblant :)
- nafandaka na kati ya wenze
- J'habite à l'intérieur du marché
- nani akoti na ezibeli ya niaou ?
- Qui entre par la porte du chat ?
- leta aboyi mapapa ekota na kati ya centre ville
- l'état refuse que les babouches entrent dans le centre ville
- Asimbi mokili na maboko na ye
- Il tient le monde entre ses mains
- tshombo oyo na mesa... ya yo ?
- Le GSM ici sur la table... c'est le tien ?
- wapi Augustin ? - Ye ? Aza na kwilu !
- Où est Augustin ? - Lui ? Il est à Kwilu !
- Bambanda na nga nyoso bafandeli yo po na mbongo na yo
- toutes mes rivales restent avec toi pour ton argent
- Peter azalaki kosala na kompani ya kemi.
- Peter travaillait dans une compagnie de chimie.
- Moto oyo akumbaka maki, aswanaka te na abundaka te.
- Celui qui transporte les oeufs, ne se dispute pas et ne se bat pas.
- makango ya mama kombo na ye papa
- l'amant de maman, son nom est papa
- tshombo na ngai eza na nkokoso
- mon gsm a un problème
- yo sapologue oza na abakosi versace, kasi miliki ezangi na ndaku
- Toi, le "sapologue", tu as un abacost Versace, mais le lait ça manque à la maison
- makayabu na fumbwa ! ezangi kaka loso kasi naza na nzala !
- makayabu et fumbwa ! Il manque seulement le riz, mais j'ai faim !
- pondu na yo ezangi mungwa. pasi ya solo.
- ton pondu manque du sel. vraiment dommage.
- nalangwi na lolango po na yo
- je suis ivre d'amour pour toi
- koko ya Bobette avandaka na Bandal kala
- Le grand-père de Bobette habitait à Bandal à lépoque
- ezali te po tomelaka na nganda moko, nde tokomi baninga
- ce n'est pas parce que nous avons l'habitude de boire dans le même café, que nous sommes devenu amis
- papa, zwa bisaka na yo, kende malembe
- Monsieur, prends tes affaires, pars calmement
- kanga bisaka, zonga epayi na yo !
- ferme les valises, retourne chez toi !
- lokota bisaka na yo
- Ramasse tes affaires !
- na loboko ya mobali / na loboko ya mwasi
- à droite / à gauche
- naloti yo na kati ya ndoto
- J'ai rêvé de toi (J'ai pensé à toi dans un rêve)
- mbote, molingami na kati ya nkolo
- salut, bien-aimé dans le Seigneur
- Bakuluna basundoli ye na balabala
- Les bandits l'ont abandonné dans la rue.
- basi ya minene balongoli bilamba na wenze ya bandal
- des grosses filles enlèvent les vêtements au marché de Bandal
- ozali po na nga eyano na mikakatano, nzela ya solo ya kotambola, yesu na nga, kumama
- Tu es pour moi la réponse aux problèmes, le vrai chemin à marcher, mon Jésus, sois honoré
- bakangi moyibi ayibi tshombo na ngaliema
- on a attrapé le voleur qui a volé un gsm à Ngaliema
- madesu na suki, eza madesu ya kopola
- des haricots avec des cheveux, c'est des haricots pouris (allusion sur les calvities chez les blancs)
- nalangwe yo, nalangwe lolango na yo
- je suis ivre de toi, je suis ivre de ton amour (chanson)
- bana bavandaki na mabele mpo na bakiti ezalaki te. source: Espérance-François Ngayibata Bulayumi, Mosuni
- Les enfants étaient assis par terre parce qu'il n'y avaient pas de chaises.
- bangotobobo bakima ntshik po nua eleki na bongo
- Les idiots ont fui l'école parce qu'il y a trop de chanvre dans le cerveau
- pesa ngai emekele ya bolayi nameka bolayi ya lopango na ngai
- donne moi un outil pour mesurer les longeurs que je mesure les dimensions de ma parcelle
- totalaki lisano ya motopi na etando eke
- nous regardions le match de foot à la télévision
- bolingo ezali kati na biso soki tozali na bomoko
- Il y a l'amour entre nous si nos sommes en unité
- nakoki kobanga te zambi nazali somi na RDC.
- Je ne peux pas avoir peur parce que je suis lègal en RDC.
- ebale ya kongo ezali monene mpe na mbisi ebele
- Le fleuve Congo est grand et aussi avec beaucoup de poissons.
- noko na ngai asali mobembo na belejika
- Mon oncle a fait un voyage en Belgique.
- mbinzo ezali malamu mpo na koliya.
- La chenille est bon pour manger.
- bayebaka moninga malamu na tango ya pasi.
- On connait le bon ami dans les mauvais moments.
- bakendaka bokila na motu ya makelele te
- On ne va pas à la chasse avec une personne qui fait du bruit.
- batongaka mboka na maloba te
- On ne construit pas une ville avec des paroles
- nakei na kinkole koliya maboke ya mbisi ya mayi
- Je vais à Kinkole manger des papillottes de poisson frais.
- nawuti kotala mama bokilo na lopitalo
- Je viens de voir belle-mère à l'hôpital
- naza na posa ya komona yo lelo
- J'ai envie de te voir aujourd'hui
- moninga na nga aza na bokono
- Mon ami est malade
- naza na makambo ebele ya kosala lelo
- J'ai beaucoup de choses à faire aujourd'hui.
- nazokende mobembo pona kotala libota na nga
- Je pars en voyage pour aller voir ma famille.
- naza na mbongo te
- Je n'ai pas d'argent.
- bobange ya mobali ebandaka na misu
- La veillesse de l'homme commence dans les yeux.
- bobange ya mwasi ebandaka na matoyi © Adolphe
- La vieillesse de la femme commence dans les oreilles
- kokola ya mwana ebandaka na mino © Adolphe
- La croissance de l'enfant commence aux dents
- leki na nga ya mobali alingaka kobeta ndembo
- Mon petit frère aime jouer au foot
- naza na kanda na yo
- Je suis fâché sur toi.
- naza na bana misato: mwasi moko na mibali mibale
- J'ai trois enfants: une fille et deux garçons
- obebisi bolingo na biso
- Tu as gâché notre amour
- naza na likambo na yo te
- Je n'ai pas de problème avec toi
- boyokani eza na ndako oyo te
- Il n'y a pas d'entente dans cette maison
- ngomba na ngomba ekutanaka te kasi batu na batu bakutanaka Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- Les montagnes ne se croisent pas, mes les humains se croisent
- nioso efutamaka awa na se Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- Tout se paie ici-bas
- mokili toyaki etondi na mabe
- Le monde dans lequel nous vivons (/sommes arrivés) est rempli de mal
- naza na niongo na yo
- J'ai une dette envers toi
- nalingi ozala mama ya bana na nga
- Je veux que tu sois la mère de mes enfants
- nakutani na mwasi ya bomoyi na nga
- J'ai rencontré la femme de ma vie
- tokoki kozala na kimia te na ndako oyo
- On ne peut pas être en paix dans cette maison
- koyeba kofanda na batu ezalaka malamu
- Savoir vivre avec les gens c'est bien
- ngai mpe nalingi nabima na pokwa
- moi aussi je veux sortir ce soir
- yaka po tokende kotala yaya na yo ya mwasi
- viens pour qu'on aille voir ta grande soeur
- wana eza biloko ya papa na bino.
- ça là c'est la nourriture de votre père.
- wana mwana na ngai ya mwasi
- Là c'est ma fille.
- eloko basalela naza na posa na yango te
- le truc qu'on a utilisé, je n'en ai pas besoin
- tokosenga epayi ya Nzambe abatela biso ti na suka ya sanza.
- Nous allons demander à Dieu qu'Il nous protège jusqu'à la fin du mois.
- awa tosalaka kaka na baboti na biso
- Ici nous some qu'avec nos parents
- kobeta mwasi na yo boye te. ezali mabe
- Ne frappe pas ta femme comme ça. C'est mauvais
- komela masanga ya sukali mingi te. eza malamu te po na mino.
- Ne bois pas beaucoup de boissons sucrées. Ce n'est pas bien pour les dents.
- komela mayi na ngai te
- Ne bois pas mon eau
- nakeyi mobembo na mobali na ngai.
- j'ai voyagé avec mon mari.
- mobali na yo azali mobulu. aza kotia basi nioso litoyi
- Ton mari n'est pas sérieux. Il drague toutes les filles.
- kokota na ndako sikoyo te. nazobongisa.
- N'entre pas dans la maison maintenant. Je suis en train d'arranger.
- kokota epayi na biso boye te
- N'entre pas chez nous comme ça.
- babongisi banzela oyo. tokoki koleka na mutuka.
- Ils ont arrangé ces routes. On peut passer en voiture.
- koyoka batu te, yoka nde mobali na yo
- N'écoute pas les gens, écoute plutot ton mari.
- koyoka ye te. yoka ngai mama na yo.
- Ne l'écoute pas. écoute-moi ta mère.
- kolia biloko ya tata na yo te. lia biloko mosusu
- Ne mange pas la nourriture de ton père. Mange autre chose.
- hum... solo kitoko na makusa. mama azolamba nini ?
- mmh... ça sent bon dans la cuisine. Qu'est-ce que maman est en train de préparer ?
- atie ngai pili-pili na liso. ezosala pasi.
- Elle m'a mis du piment dans l'oeil. ça fait mal.
- nazokende epayi ya munganga atala liso na ngai. nazomona malamu te.
- Je suis en train d'aller cher le docteur pour qu'il regarde mon oeil. Je ne vois pas bien.
- Kongo ezali mboka monene na afrika mobimba.
- Le Congo est le plus grand pays de tout l'afrique.
- nazokende na mboka ya mopaya pona kosilisa kelasi na ngai
- Je pars à l'étranger pour finir mes études.
- boni bana na yo ? bazali malamu ?
- Comment vont tes enfants ? Est-ce qu'ils vont bien ?
- naza na esengo makasi pamba te nakobima na baninga na ngai na pokwa ya lelo
- Je suis dans la grande joie car je vais sortir avec mes copines ce soir.
- kobima nanu te. naza nanu na posa na yo.
- Ne sors pas encore. J'ai encore besoin de toi.
- tozali lisusu na mayi te, mwinda te. sikoyo tokosala ndenge nini
- On n'a plus d'eau, pas de lumière. Maintenant comment on va faire ?
- nasepeli makasi na elamba oyo okabeli ngai
- J'ai beaucoup apprécié cet habit que tu m'as offert.
- kende kosomba mapa pona tata na yo
- Va acheter du pain pour ton père
- lolenge boni nakoki koloba na mobali oyo pona atika nga kimia
- Comment je peux parler à cet homme pour qu'il me laisse tranquil ?
- tata na yo azoya lelo kotala yo
- Ton père vient te voir aujourd'hui.
- tata naza na posa ya mbongo po nasomba bilamba
- Papa, j'ai besoin d'argent pour acheter des vêtements.
- koleka liboso na ngai te, ezopesa ngai kanda
- Ne passe pas devant moi, ça m'énerve
- koya lelo te. naza na makambu ebele ya kosala
- Ne viens pas aujourd'hui. J'ai beaucoup de choses à faire.
- koya na moninga na yo wana te. nalingaka ye te.
- Ne viens pas avec ton ami là. Je ne l'aime pas.
- kokanga ngai na ndako te. nazobanga.
- Ne m'enferme pas à la maison. J'ai peur.
- kokoma na ndako te. leka mbala moko epayi ya tata na yo.
- N'arrive pas à la maison. Passe une fois chez ton père.
- oyo eza na kati na ngai boyebi te
- Ce qu'il y a au-dedans de moi, vous ne le saviez pas.
- biso na bino, tozali bana ya tata moko na mama moko
- nous et vous, nous sommes des enfants du même père et de la même mère.
- kokata singa na ngai te
- Ne coupe pas mon fil
- nzoto na ngai tempelo ya Nzambe, esika Molimo Mosantu akofanda
- Mon corps est le temple de Dieu, l'endroit où le Saint Esprit va habiter.
- nani alie biloko na ngai oyo natikaki ?
- Qui a mangé ma nourriture que j'avais laissé ?
- koloba na ngai boye te nazali mukolo na yo
- Ne me parle pas comme ça. Je suis plus agé que toi.
- mwasi kitoko, bayebaka ye na bizaleli
- On reconnait une belle femme par son comportement.
- tofandi na se ya nzete. tozozua mopepe
- On est assis sous l'arbre. On se détend.
- monoko na yo nde ekoboma yo mokolo mosusu
- C'est ta bouche qui va te tuer un de ces jours.
- likambo nini mwasi na ngai ? butu mobimba olali te.
- Quel est le problème, ma femme ? Toute la nuit tu n'as pas dormi.
- naza na mbongo ya kopesa yo te
- Je n'ai pas d'argent à te donner
- mbongo oyo natikalaki na yango napesi yango yaya na yo
- j'ai donné l'argent qui me restait à ta soeur.
- oza na nkombo moko kitoko makasi
- Tu as un très joli nom.
- nkombo na yo ya mboka ezali nini ?
- Quel est ton nom de famille ?
- mama ya moninga na ngai moko akufi
- La maman d'une de mes amies est morte.
- otie biloko na ngai wapi. nazomona yango te.
- Tu as mis tes affaires où ? Je ne les vois pas.
- tozali koya epayi na bino sikoyo
- On arrive bientôt chez vous.
- oyo eza ndako na bino, eza ya biso te
- ça c'est votre maison, ce n'est pas la notre.
- baninga na ngai nioso bazali na motuka. etikali kaka ngai
- Tous mes amis ont une voiture. Il reste que moi.
- moyibi moko ayibi ngai elamba na ngai.
- Il y a un voleur qui m'a volé mon habit.
- osombeli mwasi na yo tshombo ya sika
- Tu as acheté un nouveau téléphone pour ta copine.
- tshombo na ngai ebebi lisusu
- Mon téléphone est encore cassé.
- soki loboko eyebaka pasi oyo lutu emonaka na tango ya kobalusa biloko
- Si la main savait comment la cuillère souffre au moment de tourner la nourriture...
- loboko na yo kitoko penza. ebongi kaka osala manzaka.
- Ta main est vraiment jolie. Il faut juste que tu fasses tes ongles.
- kotika ngai te, Yawe, nazali mwana na yo
- Ne me laisse pas, Seigneur, je suis ton enfant.
- ebongi opakola mafuta na loposo na yo.
- Tu dois mettre de l'huile sur ta peau.
- nalingaka kolia lipa na tongo te
- Je n'aime pas manger du pain le matin.
- mama na biso atekaka lipa na balabala na biso
- Ma mère vend du pain dans notre rue.
- kozanga botosi na mikolo ezali malamu te
- Manquer du respect envers ses ainés n'est pas bien.
- banda oza na zemi oza kolala mingi
- Depuis que tu es enceinte tu dors beaucoup.
- kolala awa te. zonga epayi na yo.
- Ne dors pas ici. Rentre chez toi.
- ebongi okeba. na zamba oyo baniama bazalaka ebele.
- Il faut que tu fasses attention. Dans cette forêt il y a beaucoup d'animaux.
- nazokende na zamba pona kokanga baniama
- Je pars dans la forêt pour chasser des animaux.
- keba na esika wana okoki kokweya
- attention! à cet endroit tu peux tomber.
- mwana na ngai, nabatelaka ye lokola liki.
- Mon enfant, je le garde comme un oeuf.
- etumba na ngai ezali ke bana na ngai balonga na bomoyi
- Mon combat est que mes enfants réussissent dans la vie.
- ngai pe nalingi koya na bino
- Moi aussi je veux venir avec vous.
- tata na ngai pe asombi motuka
- Mon père aussi a acheté une voiture.
- ezala mbala na yo ya suka olobela ngai boye
- Que ce soit ta dernière fois que tu me parles ainsi.
- tofandi na biso libanda. tozobeta masolo.
- Nous sommes assis entre nous dehors. On est en train de causer.
- ebongi osokola motuka na yo libanda
- Il faut que tu laves ta voiture dehors.
- pona nini mwana na yo azalaka lokuta boye
- Pourquoi ton enfant est un menteur comme ça ?
- komema kiti na yo awa te
- N'emmène pas ta chaise ici.
- batu balinga nde kosuana na ndako oyo
- Les gens aiment vraiment se disputer dans cette maison.
- nakoki koya kofanda na ndako na yo ?
- Est-ce que je peux venir habiter dans ta maison ?
- tozali na molili awa penza
- On est vraiment dans le noir ici.
- aza nanu mwana muke. azomela likaya na mbula na ye.
- Il est encore un petit enfant. Il fume la sigarette à son age.
- natindi leki na ngai ya mobali na zando
- J'ai envoyé mon petit frère au marché.
- leki na yo oyo ya mwasi alingaka musala te.
- Ta petite soeur là n'aim pas le travail.
- okoya epayi na ngai mokolo nini ?
- Tu viens chez moi quel jour ?
- epayi na bino nde makelele ezalaka makasi.
- Il y a beaucoup de bruit chez vous.
- ebongi omela bankisi na yo pona obika.
- Il faut que tu prennes tes médicaments pour guérir.
- pona nini ozali kosala ndeko na yo bongo
- Pourquoi tu fais comme ça à ta soeur ?
- na ndako oyo mokonzi azali te. biso nioso tozali bana.
- Dans cette maison il n'y a pas de chef. Nous sommes tous des enfants.
- lokolo na yo evimbi lisusu.
- Ta jambe est encore gonflée.
- ozali na makolo kitoko penza
- Tu as vraiment de belles jambes.
- kolata bilamba na ngai lelo te. lata ya yo.
- Ne porte pas mes vêtements aujourd'hui. Porte les tiens.
- muana oyo azuakate na kelasi.
- Cet enfant est un échec en classe.
- balobi na ye akende.
- On lui a dit de partir.
- mobali na ye aza bilingalinga
- Son mari est un dragueur.
- maman akabuani na papa na biso
- Maman s'est séparée de notre papa.
- bolakisi bilamba na bino te
- Vous n'avez pas montré vos vêtements.
- ebongi penza kokeba na batu wana.
- Il faut vraiment faire attention à ces gens là.
- aza kokeba na mwasi wana makasi.
- Il fait très attention à cette femme là.
- ndeko na ngai ya mwasi awuti kobota.
- Ma soeur vient d'accoucher.
- nalati lopete na ngai na mosapi ya mineyi
- Je porte mon alliance au quatrième doigt.
- tombola mosapi na yo likolo
- Lève ton doigt dans l'air.
- lelo ezali mokolo ya mbotama ya koko na biso ya mwasi.
- Aujourd'hui c'est le jour de l'anniversaire de ma grand-mère.
- bayibi ngai pantalo na ngai ya sika
- On m'a volé mon nouveau pantalon.
- nazozela supu na ngai ebela po nalia
- J'attends que ma soupe soit prête pour que je mange.
- bozala na bomoko. botika kosuana boye
- Soyez unis. arrêtez de vous disputer comme ça.
- na libota na bango baza na bomoko te
- Dans leur famille, ils ne sont pas unis.
- oza nanu elenge. kosala yango te. okoya kobebisa bomoi na yo.
- Tu es encore jeune. Ne fais pas ça. Tu risques de gâcher ta vie.
- asombi tukutuku mususu. akomi na yango mibale.
- Elle a acheté une autre moto. Elle en a maintenant deux.
- naza na tukutuku. nazokende kotala mama na ngai.
- Je suis en moto. Je vais voir ma mère.
- bamamiwata bazalaka na mayi.
- Les sirènes se trouvent dans l'eau.
- naza na kokoso moko ya monene
- J'ai un gros problème.
- otie ngai na kokoso moko ya kosakana te
- Tu m'as donné un problème à ne pas en rire.
- nazozela opesa ngai eyano na motuna na ngai.
- Je suis en train d'attendre que tu me donnes la réponse à ma question.
- nasepeli na eyano opesi ngai te.
- Je n'ai pas aimé la réponse que tu m'as donné.
- kata mpe mandefu na yo
- Coupe aussi ta barbe
- aza na zemi ya sanza misatu
- Elle est enceinte de trois mois.
- bozui bakiti ya noko na ngai
- Vous avez pris les chaises de mon oncle.
- leki na nga ya mobali abetaka na ekipe ya congo
- Mon petit frère joue dans l'équipe du Congo.
- abungisi fongola na ngai
- Il a perdu ma clé.
- kapita na biso akangi muyibi
- Le chef des travailleurs a attrappé un voleur.
- goro ya mobali na ngai eza munene
- La bite de mon mec est grosse.
- longola kitambala na ngai !
- Enlève mon foulard !
- lobi nakobanda na tongo
- Demain je vais commencer le matin.
- nakobenga yo lobi na pokwa
- Je vais t'appeler demain soir.
- nakodinda na mayi oyo
- Je vais plonger dan cet eau.
- maman na ye, bakokunda ye lobi
- Sa maman, on va l'enterrer demain.
- nakodefa mbongo na musala
- Je vais emprunter de l'argent au travail.
- ndeko na ngai ya mwasi alingi kobota bana zomi
- ma soeur veut mettre 10 enfants au monde.
- mopepe ezali na ndako oyo te
- Il n'y a pas d'air dans cette maison.
- ebongi obima na mwana na yo po azua mopepe
- Il faut que tu sortes avec ton enfant pour qu'il prenne de l'air.
- koswa ye neti mama na yo te
- Ne la prends pas comme ta mère.
- kende kozwa biloko na yo kuna
- Va chercher ta nourriture là-bas.
- na butu ya lelo naloti ndoto moko ya mabe
- Cette nuit j'ai fait un mauvais rêve.
- na ndoto na ngai ya lelo ozalaki wana.
- Dans mon rêve d'aujourd'hui tu étais là.
- kobosana ngai te tango okozala na mbongo
- Ne m'oublie pas quand tu auras de l'argent.
- naza na likambo moko ya motuya ya koyebisa yo
- J'ai une chose important à te faire savoir.
- libota na ngai ezali motuya mingi pona ngai
- Ma famille a beaucoup d'importance pour moi.
- nzoi moko aswi ngai na lokolo
- Une abeille m'a piqué à la jambe.
- na zamba oyo banzoi baza ebele. bokeba !
- Dans cette forêt il y a beaucoup d'abeilles. Faites attention !
- kokende na ebale lelo te mbonge eza makasi
- Ne va pas au fleuve aujourd'hui. Les vagues sont fortes.
- pesa mbwa na ngai mikuwa wana. alia.
- Donne ces os là à mon chien. Qu'il mange.
- wuta ngai nakoma kosambela, nakoma na kimia na motema.
- Depuis que j'ai commencé à prier, j'ai eu la paix du coeur.
- ngai nakeyi. botikala na kimia.
- Moi je suis parti. Restez en paix.
- naza na motuna moko ya kotuna yo
- J'ai une question à te poser.
- yoka nanu motuna na ngai liboso ya koyanola ngai
- écoute déjà ma question avant de me répondre.
- mwana na yo ya mobali aza kosuba na mbetu mingi
- Ton fils fait beaucoup de pipi au lit.
- yo oza na bizaleli kaka neti mama na yo
- Tu as juste un comportement comme ta mère.
- ngai na yo tozali neti bandeko
- Moi et toi, nous sommes comme des frères.
- libanga moko ya monene ezalaki liboso ya motuka na ngai
- Il y avait une grande pierre devant ma voiture.
- alati bilamba ya pembe na ya mwindu
- Elle a mis des vêtements noirs et blancs.
- na ndako na bango batie langi ya pembe
- Dans leur maison ils ont mis la peinture blanche.
- ndeko na ngai ya mwasi azalaka na makolo molayi
- Ma soeur a de longues jambes.
- oyo ezali bilamba ya ndeko na ngai
- ça c'est les vêtements de ma soeur.
- abandaki kotambola mbala moko akweyi na libulu
- Elle avait commencé à marcher. Elle est une fois tombé dans un trou.
- baninga na ye babwaki ye na libulu moko
- Ses amis l’on jeté dans un trou.
- mutu na ye ekokani na oyo ya tata na ye
- Sa tête ressemble à celle de son père.
- kokosa ngai te. loba na ngai bosolo.
- Ne me ment pas. Dis-moi la vérité.
- oza kokosa baboti na yo mingi. ezali malamu te.
- Tu mens beaucoup à tes parents. ce n'est pas bien.
- mama kulutu na biso azalaka baba.
- Ma grande-tante maternelle est sourde-muette.
- bafungoli kelasi ya baba na bala-bala na ngai
- Ils ont ouvert une école de sourd-muet dans ma rue.
- oza na posa ya koboya yango to oza na posa ya kondima ?
- Tu as envie de réfuser de faire ça ou tu as envie d’accepter ?
- napekisi yo kotinda mwana na ngai
- Je t'interdit d'envoyer mon enfant.
- nazolinga kotinda biloko na mboka
- J’ai envie d’envoyer de choses au pays.
- ebongi totosa mobeko oyo pona tozala na kimia
- On doit respecter cette loi pour qu’on soit en paix.
- kanga monoko na yo pamba te okoya komela nzinzi.
- Ferme ta bouche sinon tu risques d’affaler une mouche.
- semeki na yo azalaka motema mabe
- Ta belle-soeur est méchante.
- semeki na yo ayokelaka yo zuwa makasi
- Ta belle-soeur est très jalouse de toi.
- kelasi na ngai ezali motuya pona ngai
- Mes études sont importantes pour moi.
- maman nkulutu na biso azobela makasi
- La grande soeur de ma mère est très malade.
- papa nkulutu na biso azalaka mutema mabe
- Le grand frère de ma mère est méchant.
- Nazokende na mwana na ngai na lopitalo. Azobela.
- Je pars avec mon enfant à l’hôpital. Il est malade.
- nalingi te olala na mbeto na ngai.
- Je ne veux pas que tu dormes dans mon lit.
- noko na ngai aza mobeti ndembo ya monene
- Mon oncle est un grand footballeur.
- ebongi ozala mosika na mwasi wana
- Il faut que tu restes loin de cette femme.
- Mosala wana ya kindumba ezali malamu te na miso ya Nzambe.
- Le métier de la prostitution n'est pas bien aux yeux de Dieu.
- mutu moyindo na mutu mondele bazali batu oyo Nzambe akeli.
- L'homme noir et l'homme blancs sont des personnes que Dieu a créés.
- nalingaka kokende epai na ye te.
- Je n’aime pas aller chez elle.
- pona nini oza kokumba mwana na yo na mukongo ?
- Pourquoi tu portes ton enfant au dos ?
- oza na bana mwambe na bakoko mibale.
- Tu as 8 enfants et 2 petits-enfants.
- nazokende na Kinshasa pona sanza mibale
- Je pars à Kinshasa pour deux mois.
- ngai nabotama na kinshasa.
- Moi, je suis née à Kinshasa.
- naza na libonza pona eyenga ya lelo te
- Je n’ai pas d’offrande pour le culte d’aujourd’hui.
- okobika na kombo ya yesu !
- Tu seras guéri au nom de Jésus !
- keba ! okosoka na linzanza oyo.
- Attention ! Tu vas te blesser à cette boîte de conserve.
- makolo na ye ekokani na libata.
- Ses pieds sont comme un canard.
- nzimbu eza te na ndako na ngai
- Il n y a pas d'argent dans ma maison.
- Sakoshe na ngai etoboki.
- Mon sac est troué.
- tshombo na ngai ekweyi na mayi.
- Mon gsm est tombé dans l'eau.
- keba akosumba na bilamba.
- Attention ! Il va faire caca dans les vêtements.
- Litoyi na yo evimbi.
- Ton oreille est gonflée.
- kotutana libaku na ...
- trébucher sur ...
- Akeyi wapi kiliya na ngai wana ?
- Il est parti où, mon client là ?
- Nayoki ke okomi kobima na ex na ngai. Mama, ozali semba bilokota.
- J'ai entendu que tu t'es mis à sortir avec mon ex. Madame, tu es un semba bilokota.
- Namona baleki na ngai kala.
- Ça fait longtemps que je n’ai pas vu mes frères.
- Yaka kosunga ngai, naza na biloko ebele ya kolamba.
- Viens m'aider, j'ai beaucoup de choses à préparer.
- Aza moninga na ngai ya bomuana.
- Il est mon ami d'enfance.
- kende kosomba litungulu na zando.
- Vas acheter un oignon au marché.
- Ingrid aza kidiba na kelasi.
- Ingrid est distraite à l'école.
- mabele ma nzombo
- des seins qui tombent
- nake kobalula biloko na moto.
- Je vais tourner la nourriture au feu.
- bakobotola ye bana na ye
- On va lui enlever ses enfants.
- Mama na ngai nde alakisa ngai kolamba.
- C’est ma mère qui m’a appris à cuisiner.
- Tika kobeta mukinza liboso na ngai
- Arrete de péter devant moi
- Naza mwasi na ye te. Tika kotungisa ngai sikoyo.
- Je ne suis pas sa femme. Arrête de me déranger maintenant.
- Naza kopangusa bampinzoli na miso na ye.
- Je suis en train d’essuyer les larmes de ses yeux.
- Yaka na moziki na biso.
- Viens à notre levée de fonds.
- Papa na ye atongisi lopitalo moko ya monene na mboka.
- Son père a fait construire un grand hôpital au village.
- Oza kotungisa biso, tozali na lisanga ya libota.
- Tu nous déranges, nous sommes en réunion de famille.
- Aza kotungisa ngai ti na pongi na ngai.
- Elle me dérange jusque dans mon sommeil.
- Lopango oyo ezali na kombo na ngai
- Cette parcelle est à mon nom.
- Makila etambolaka na misisa.
- Le sang circule dans les veines.
- kopesa mwana na ngai bokono te.
- Ne donne pas de maladie à mon enfant.
- Nakosolola na yo na pokwa.
- Je vais parler avec toi le soir.
- mobali na yo azali na bokono ya SIDA.
- Ton mari à le SIDA.
- mwana na yo aza na bokono ya mpongi.
- Ton enfant a la maladie du sommeil (trypanosomiase africaine).
- papa na yo aza na basi boni ?
- Ton père a combien de femmes ?
- Abombaka miliki na se ya mbeto.
- Elle cache le lait en dessous du lit.
- kende kozua bisaka na yo oya kofanda epayi na ngai
- Va chercher tes affaires que tu viennes habiter chez moi.
- akomi kombo ya mwana na ye na buku ya lopango.
- Il a écrit le nom de son enfant dans le livret de la parcelle (acte de propriété).
- alingi ke nasala buku ya liwa na ngai
- Elle veut que je fasse mon testament.
- nalingi komona lisusu moto ya liboma oyo na ndako na ngai te.
- Je ne veux plus voir ce fou dans ma maison.
- Nakobeta yo lokola mwana na ngai.
- Je vais te frapper comme mon enfant.
- luka mwasi moko oyo akolinga yo na bolingo ya solo
- Cherches une femme qui va t’aimer avec du vrai amour.
- akeyi kotika mwasi na ye.
- Il est parti déposer sa femme.
- mama ya mobali na yo akoya lisusu te.
- Ta belle-mère ne va plus venir.
- basengi mbongo ebele kuna na lopitalo.
- Ils ont demandé beaucoup d’argent là à l’hôpital.
- yo ozali na kati ya motema na ye te.
- Toi, tu n'es pas dans son cœur.
- ndenge nini bosalaki pona boyiba mbongo na ngai ?
- Comment vous avez fait pour voler mon argent ?
- nakokata suki na ngai lokola ye
- Je vais couper mes cheveux comme elle
- mabele na ye ekomi minene
- Ses seins sont devenu gros.
- ozalaka ndeko na ngai ya solo te.
- Tu n'es pas ma vraie soeur.
- toza kokende na mboka pona matanga.
- On part au village pour le deuil.
- na balabala oyo bato nyonso bazoloba ke oza kitoko.
- Dans cette rue tout le monde dit que tu es êtes belle.
- ye ayebaki ke ozalaki na mbongo te
- Elle savait que tu n’avais pas d’argent.
- yebisa ngai esika olalaki pe na nani.
- Fais-moi savoir où tu as dormi et avec qui.
- yaya na ngai ya mwasi nde azosokola basani.
- C’est ma grande soeur qui fait la vaisselle.
- mobali na yo ya sika, kombo na ye nani ?
- Ton nouveau mari s’appelle comment ?
- mama, mela bakisi na yo oyo munganga apesi.
- Maman, prend tes médicaments que le docteur t’a prescrit.
- Baiser na yo ya pamba ekomisa ngai kizengi.
- Juste ton bisou me rend fou.
- Mwana na yo ya liboso, osundola ye.
- Ton premier enfant, tu l'as abandonné.
- Batubi ye tonga na misisa.
- On lui a piqué avec l'aiguille dans la veine.
- akosi ke noko na ye akufi.
- Elle ment que son oncle est décédé.
- nayebi te esika nini moninga na ngai akendaki kolokota ye wana.
- Je ne sais pas où mon ami a été ramasser celle-là
- Ayebi ata kokoma kombo na ye te.
- Elle ne sait même pas écrire son nom.
- yaya na ngai pe asalaka manzaka.
- Ma sœur aussi fait des ongles.
- moninga na ye wana ya mundele apesaka ngai kanda.
- Sa copine blanche là m’énerve.
- azalaka na miso muindu.
- Elle a des yeux noirs.
- Osombi mutuka na mbongo ya nani ?
- Tu as acheté la voiture avec l’argent de qui ?
- nazali na sekele te. ezali pamba te nalingi ye.
- Je n’ai pas de secret. C’est parce que je l’aime.
- liboso ya libala nazalaki malamu na ye.
- Avant le mariage j’étais bien avec elle.
- ezali pamba te naza na mosala te
- C'est parce que je n'ai pas de travail.
- alingaka kotala bilili na ye mingi.
- Elle aime beaucoup regarder ses images.
- Ebongi okanga monoko na yo.
- Tu dois fermer ta bouche.
- Abeti ngai pamba te abungisi mbongo na ye.
- Elle m’a frappé parce qu’elle a perdu son argent
- noko, yaka kobina na ngai.
- Oncle, viens danser avec moi.
- ata soki aza na mibali ebele, etali yo na nini ?
- Même si elle a beaucoup d’hommes, en quoi ça te concerne ?
- nayebaki ke soki okeyi na poto okobosana ngai.
- Je savais que si tu pars en Europe tu vas m’oublier.
- nakoki kopesa mbongo na ngai na ndumba te.
- Je ne peux pas donner mon argent à une prostitué.
- Ndenge naza awa, nazokufa na nzala.
- Comme je suis là, je meurs de faim.
- oza kosala nini libanda na ngonga oyo ?
- Qu’est-ce que tu fais dehors à cette heure-ci ?
- nakokende kofanda epayi na ye tango nakozala na Amerika.
- J’irai habiter chez elle quand je serais en Amérique.
- bimisa mutuka na lopango.
- Fais sortir la voiture de la parcelle.
- aza moninga na ngai te.
- Elle n’est pas mon amie.
- Soki olingi ke libala na biso ezala malamu, tika kokengela ngai.
- Si tu veux que notre mariage soit bien, arrête de me surveiller.
- soki olingi toli moko, zala mosika ya mobali na ngai.
- Si tu veux un conseil, sois loin de mon mari.
- tokutanaki na mama leki na nzela.
- On a croisé la tante sur le chemin.
- lelo naza penza na posa na yo te.
- Aujourd’hui je n’ai vraiment pas besoin de toi.
- mwasi na ngai aboti likaku na esika ya mwana.
- Ma femme a accouché d’un singe à la place d’un enfant.
- Bolimbisi papa, kobengana mama na ndako te.
- Pardon papa, ne chasse pas maman de la maison.
- akokota na kati ya ndako oyo te.
- Elle ne va pas entrer dans cette maison.
- nalingi ke eloko te ekomela mwana na ngai.
- Je veux que rien n'arrive à mon enfant.
- nakozongisela yo mbongo na yo.
- Je vais te rendre ton argent.
- Mbula oyo tokosiba na masoko. Libolo ekomi mayi mayi.
- attention - contenu sensible
- bilamba na ye ezali na solo ya mapeka.
- Ses vêtements ont l'odeur des aisselles.
- Nalobaki na yo ke osundola ye.
- Je t’avais dit de l’abandonner.
- Osundola mwasi na yo na bana kaka boye.
- Tu as abandonné ta femme et les enfants juste comme ça.
- Bana na yo bazalaka mitungisi te penza.
- Tes enfants ne sont vraiment pas d'ennui
- Tinda texto na moto moko ya kelasi na biso
- Envoie un sms à une personne de notre classe
- sekele na bango eza nini ?
- Leur secret c’est quoi ?
- Mama na bango aza kokata matungulu.
- Leur mama est en train de couper les oignons.
- Msundoli ngai na bana.
- Il m’a abandonné avec les enfants.
- Mwana na bino alingi kotanga mingi
- Votre enfant veut beaucoup étudier.
- aza mwasi ya ndeko na bino.
- C’est la femme de votre frère
- oyo eza ndako na yo moko
- ça c’est ta propre maison
- Aya, tosolola na ye esengeli .
- Qu’elle vienne, qu'on parle avec elle comme il faut.
- azalaki na yo te mokolo mobimba.
- Elle n’était pas avec toi toute la journée.
- tala ndenge mobali na ye aza kokosa.
- Regarde comment son mari est en train de mentir.
- namonaka ye neti kaka ndeko na ngai
- Je la vois juste comme ma sœur
- Nakozwa yo na prince wana
- Je vais te prendre sur cette route là.
- tango akitaka, akitaka na nkembo, abongolaka nioso, apesaka makasi, asekwisaka nioso. © Moïse Mbiye - Tango na Ye
- Quand Il descend, Il descend dans la gloire, Il change tout, Il donne la force, Il réssucite tout.
- mbote, bolingo na ngai.
- Bonjour, mon amour.
- na libala, koswana elakisaka bolingo. © Tabu Ley Rochereau
- Dans le mariage, se disputer signifie l'amour.
- kobeta libaku na zelo
- rencontrer une super méga chance
- naza na posa ya koyoka atalaku oyo ayembaka epayi ya Koffi
- J'ai besoin d'écouter le chanteur qui chante (les dédicaces) chez Koffi.
- Mobali nabala akeyi kosala ekobo. Abimi na ndeko nga.
- L'homme que j'ai épousé est parti faire l'adultère. Il est sorti avec ma soeur.
- Mbisi oyo epoli. Bankusu batondi na kati.
- Ce poisson est pourri. Des asticots fourmillent à l'intérieur.
- Primus eleki lotoko na elengi
- La Primus a un meilleur gout que le lotoko.
- Makanisi nioso ekeyi na tshombo.
- Toutes les pensées vont vers le GSM.
- Aza na bambuma na elongi.
- Elle a des boutons dans le visage.
- sopa mabele na kopo.
- verse du lait dans un gobelet.
- bayanoli mokanda na ngai.
- On a répondu à ma lettre.
- Yezu azalaka na baapostolu zomi na mibale
- Jésus avait douze (12) apôtres.
- ngai na ye tozali makila moko
- moi et elle, nous sommes le même sang (la même famille)
- tozwi likama na nzela.
- Nous avons eu un accident sur la route.
- monkanda moa nzela / mokanda ya nzela
- feuille de route, laissez-passer
- monkanda moa voti / mokanda ya voti
- bulletin de vote
- monkanda moa kelasi / mokanda ya kelasi
- certificat d'école / certificat d'études
- na ntongo tolingaka matoko na biso.
- le matin nous enroulons d'habitude nos nattes.
- na pokwa tokolia makayabo
- Le soir nous allons manger du poisson salé.
- batela lobi na yo
- prends soin de ton futur
- amitandi na etoko
- il s'est étalé sur la natte
- toza koteka ba clozir na ba lance fontaine na bon prix.
- Nous vendons des (perruques) "closure" et des "lace frontal" à bon prix.
- oza na angele
- tu es focalisé
- manga ya mabele ma nzombo Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- sorte de mangue
- madesu ma bana
- pourboire
- mama ya batisimo / mama wa batisimo / mama mobatisi. tata ya batisimo / tata wa batisimo / tata mobatisi.
- Marraine. Parrain.
- tata wa biso
- Notre Père (prière)
- loyembo la lokumu
- hymne national
- lokwa la lotiliki
- Prise de courant

Article :
utilisation de na / ya
- possessif (van)
- YA + nom
- NA + pronom personnel : ngai, yo, ye, biso, bino, bango, yango
- exception : YA pour le pronom possesif : le mien, le tien, le sien, le notre, le votre, le leur
- exception : NA après un des sujets suivants : mama, tata, yaya
- qualificatif
- préposition (avec)
- NA comme conjonction (et)
- locatif (à, en,...)
na
vous devriez connecter le préfix au verbe / nom
par exemple : nalingi, kotanga, bazali, bandeko, nakozonga,...
pas "nako zonga" ou "nazo zela"
na- préfix de conjugaison
première personne singulier
je

Article :
pronoms
| pronoms |
| Singulier |
| 1 |
moi |
ngai |
| 2 |
toi |
yo |
| 3 |
lui (ça) |
ye (yango) |
| Pluriel |
| 1 |
nous |
biso |
| 2 |
vous |
bino |
| 3 |
eux (ces choses) |
bango (yango) |
| conjugaison |
| Singulier |
| 1 |
je |
namoni |
je vois |
| 2 |
tu |
olingi |
tu aimes |
| 3 |
il / elle |
alingi |
il / elle aime |
| Pluriel |
| 1 |
nous |
tolingi |
nous aimons |
| 2 |
vous |
bolingi |
vous aimez |
| 3 |
ils / elles |
balingi |
ils / elles aiment |
| Objets (S & P) |
| 3 |
ca |
etali (yo) |
ca (te) regarde |
autres mots avec le tag 'pronom' : ba,
bangó,
bínó,
bísó,
bo,
e,
ngai,
o,
yangó,
ye,
yo,
to,
na,
nango
autres mots avec le tag 'prefixes' : a,
na,
nazo,
ozo,
azo,
tozo,
bozo,
bazo,
ezo,
nako,
oko,
ako,
toko,
boko,
bako
on colle le préfixe au mot/verbe, alors si c'est un préfixe...
plutôt essayer nako ?
nako
vous devriez connecter le préfix au verbe / nom
par exemple : nalingi, kotanga, bazali, bandeko, nakozonga,...
pas "nako zonga" ou "nazo zela"
nako- : préfix de conjugaison
première personne singulier - futur
'je vais le faire' / 'je le ferai'
on colle le préfixe au mot/verbe, alors si c'est un préfixe...
ko
ko
vous devriez connecter le préfix au verbe / nom
par exemple : nalingi, kotanga, bazali, bandeko, nakozonga,...
pas "nako zonga" ou "nazo zela"
ko- préfixe de l'infinitif
ko
expression à la fin de la phrase : "..., va !", "..., dis !"
on colle le préfixe au mot/verbe, alors si c'est un préfixe...
plutôt essayer kobanga ?
kobanga,
forme d'un verbe
- infinitif : kobánga
- temps : (linoko, ebandeli) infinitif (ko-) ou en négatif, (etinda) impératif pluriel
kobánga,
construction régulière (racine : bang) (classe 15 : ko- (verbes))
craindre, avoir peur, respecter
kobángisa
faire peur
- Bana mingi babangaka nkosi.
- Beaucoup d'enfants ont peur d'un lion.
- Obangisi ye po na nini ?
- Pourquoi tu lui as fait peur ?
- Soki nzoto to poso ya moto ekutani na ya moto mosusu, tina ya kobanga ezali te.
- Si le corps ou la peau d'une personne se touche avec celle d'une autre personne, il n'y a pas de raison d'avoir peur.
- Ata soki natamboli na lobwaku ya molili ya liwa, nakobanga mabe moko te. © bible, banzembo 23:4
- Même si je marche dans la vallée de l'ombre de la mort, je ne craindrai aucun mal.
- nioka abangaka mpe moto Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- Le serpent a aussi peur de l'homme
- Soki insekte neti nzinzi, ngungi to nzoyi esui yo, tina ya kobanga ezali te.
- Si un unsecte comme une mouche, une moustique ou une abeille te pique, il n'y a pas de raison d'avoir peur.
- abanga etumba te, abundaka mutaka !
- Elle ne craint pas la bagarre, elle se bat nue !
- nakoki kobanga te zambi nazali somi na RDC.
- Je ne peux pas avoir peur parce que je suis lègal en RDC.
- kokanga ngai na ndako te. nazobanga.
- Ne m'enferme pas à la maison. J'ai peur.
- mbula ekobeta lelo te. kobanga te.
- Il ne va pas pleuvoir aujourd'hui. N'ai pas peur.
- Azolenga likolo ya kobanga.
- Elle tremble à cause de la peur.
banga
banga,
forme d'un verbe
- infinitif : kobánga
- temps : (etinda) impératif (marche ! partons ! écoutez ! ...)
- personne : deuxième personne singulier (tu)
bino
te
te
non, ne ... pas, pas
- liberté na ngai, na kaka te !Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- ma liberté, tu ne la restreins pas !
- kozoka te
- ne te blesse pas
- Azali awa te
- Il n'est pas ici.
- Nafuti lipa te.
- Je n'ai pas payé le pain.
- Nazui esika te.
- Je n'ai pas de place.
- Nakoki kotindela yo mbongo te.
- Je ne peux pas t'envoyer de l'argent.
- koseka ngai te.
- ne te moque pas de moi.
- makaku awelaki kupé, esika ya kotia mokila ezali te.
- Le singe s'est battu pour le short, un endroit pour mettre la queue il n'y a pas.
- saki ya pamba etelemaka te. © koffi olomide
- Un sac vide ne se tient pas debout.
- oza na mbongo ? te, naza nango te.
- as-tu des sous ? non, je n'en ai pas.
- mwasi ya ngana, kolula te
- Ne convoite pas la femme d'autrui
- nayebi tata oyo, kasi nayebi tata wana te.
- Je connais ce papa-ci, mais je ne connais pas ce papa-là.
- Kosomba nanu lipa te.
- n'achète pas encore le pain.
- likambo te
- pas de problème, ça ne fait rien, pas d'histoire, laisse tomber, pas grave
- kobosana te !
- n'oubliez pas ! / ne pas oublier !
- Nazali koyoka yo te, nalobaka lingala te
- Je ne te comprends pas, je ne parle pas lingala.
- nandimi te
- Je ne suis pas d'accord.
- matondi mingi / melesi mingi. - likambo te.
- merci beaucoup. - Pas de qoi / de rien.
- Pierre alobi na ye : Te, okosokola ngai makolo ata mbala moko te !© bible, jean 13:8
- Pierre lui dit: Non, jamais (même pas une fois) tu ne me laveras les pieds !
- balongolaka pongi ya mbwa te. Balamusaka te mbwa oyo azali kolala.
- On n'ôte pas le sommeil du chien. On ne réveille pas le chien qui dort.
- ebembe ya soso, matanga te.
- pas de deuil pour le cadavre d'un poulet
- Esika nkoyi azali, kotia ntaba te.
- Là où il y a un léopard, ne met pas une chèvre
- komeka mozindo na mosapi te.
- On ne mesure pas la profondeur avec le doigt.
- Liwa moyibi, elaka te
- La mort est un voleur, elle ne prévient pas.
- Miso makasi, ndoki teProverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- Ce n'est pas parce qu'on a le regard sévère qu'on est sorcier
- mokolo moko te. mbala moko te. eloko moko te. moto moko te. esika moko te.
- Jamais (pas un jour). Jamais (pas une fois). Rien (pas une chose). Personne (pas un homme). Nulle part (pas un endroit).
- ezali pete te.
- Ce n'est pas facile.
- Osuka to ozali na kelasi nini ? - Nasilisa kelasi ya ebandeli te.
- Tu as terminé ou tu es dans quel niveau d'étude ? - Je n'ai pas fini l'école primaire.
- manguele mpe kisi ezali te po na kobatela moto azua VIH to bokono ya SIDA te.
- Il n'y a pas de vaccin, ni de médicament pour protéger quelqu'un d'attraper le VIH ou la maladie du SIDA.
- Soki nzoto to poso ya moto ekutani na ya moto mosusu, tina ya kobanga ezali te.
- Si le corps ou la peau d'une personne se touche avec celle d'une autre personne, il n'y a pas de raison d'avoir peur.
- na likolo pela moko awa na nse moko te akokani na yo na nguya na kembo yo 'za nzambe
- en haut comme ici en bas il n'y en a pas un qui ressemble à toi en puissance et gloire, tu es Dieu.
- poso ekoya mokolo moko eza nakosala te.
- La semaine prochaine il y a un jour que je ne travaille pas.
- asalaka te, atangaka
- il ne travaille pas, il étudie
- nalukiluki, kasi nakuti te
- je cherche partout, mais je ne trouve pas
- Bolingo na biso mibale ekosila te.
- L'amour entre nous deux ne terminera pas.
- Namonaki ye. Alataki elamba te.
- Je l'ai vu. Elle ne portait pas de vêtements.
- Wana ezali ya solo, kosakana te.
- Cela est vrai, ne blague pas.
- Aza te. Luka libanda.
- Il n'est pas là. Cherche dehors.
- Akozonga lisusu ? - Te, akei libela.
- Est-ce qu'il reviendra encore ? - Non, il est parti définitivement.
- Eza ya solo ? - Te, eza lokuta !
- Est-ce vrai ? - Non, c'est un mensonge !
- Mabanzo na yo ezali malamu te.
- Tes pensées ne sont pas bien.
- Kolya makemba ya mobesu te.
- Ne mange pas les bananes qui ne sont pas mûres.
- Loba malembe. Nazoyoka te.
- Parle doucement. Je ne te comprends pas.
- Ozali na mpongi ? - Nanu te.
- As-tu du sommeil ? - Pas encore.
- Bilamba na ngai nanu ekauki te.
- Mes vêtements ne sont pas encore séchés.
- Nakoki komona eloko te mpo na molili.
- Je ne pouvais rien voir parce qu'il faisait noir.
- Kokota zamba yo moko te.
- N'entre pas dans la forêt tout seul.
- Maboko na yo ezali petepete, nayebaki te.
- Tes mains sont très douces, je ne savais pas.
- Azali ? - Te. Abimi.
- Il est là ? - Non. Il est sorti.
- Kobosana ngai te !
- Ne m'oublie pas !
- eloko moko te eleki nguya na Nzambe
- Rien ne dépasse le pouvoir de Dieu (rien n'est impossible à Dieu)
- tozali koluka muana musala. Azala moyibi te, ndoki te, ndumba te.
- Nous sommes en train de chercher un domestique. Que ce ne soit pas de voleur, pas de sorcier, pas de pute.
- nayebi te
- Je ne sais pas
- Ata soki natamboli na lobwaku ya molili ya liwa, nakobanga mabe moko te. © bible, banzembo 23:4
- Même si je marche dans la vallée de l'ombre de la mort, je ne craindrai aucun mal.
- kobukana te
- ne te gêne pas
- tshombo na yo ebongi te ? okosomba ya sika ?
- Ton GSM ne n'est pas réparé ? Tu vas acheter un nouveau ?
- tshombo oyo opesi ngai ezosala te
- Le téléphone que tu m'as donné ne fonctionne pas.
- nzambe asambelaka te. akosambela nani Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- Dieu ne prie pas. Qui va-t-il prier ?
- Soki insekte neti nzinzi, ngungi to nzoyi esui yo, tina ya kobanga ezali te.
- Si un unsecte comme une mouche, une moustique ou une abeille te pique, il n'y a pas de raison d'avoir peur.
- bomoyi ya moto basombaka te Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- On n'achête pas la vie de quelqu'un
- Mokonzi, soki ozalaki awa, mbele ndeko na ngai akufaki té. © Yoane 11:21
- Seigneur, si tu aurais été ici, alors mon frère ne serait pas mort.
- bobele ye, mosusu te !
- seulement lui, pas d'autre !
- eloko nalakisa te. Nalingi yo. Nabombi yango na kati ya motema na ngai.
- Il y a une chose que je ne montre pas. Je t'aime. J'ai caché ça dans mon coeur.
- ngai naza na biro ya Gecamines. Nakozonga kala mingi te
- Moi je suis au bureau de Gecamines. Je vais rentrer dans pas longtemps.
- soki okobima sikoyo te, er moko nakoleka na palais.
- Si tu ne vas pas sortir maintenant, je vais passer à la maison dans une heure.
- Po na nini mibali ya lelo balingi lisusu te babotine ?
- Pourquoi les hommes d'aujourd'hui ne veulent plus les préservatifs ?
- tokabwana te !
- ne nous divisons pas !
- abanga etumba te, abundaka mutaka !
- Elle ne craint pas la bagarre, elle se bat nue !
- Djo ayebaki ete kosopa zemi ezali lisumu monene, kasi makango na ye azwaki zemi, mpe Djo azalaki na likoki te ya kobala mpe kobokola mwana.
- Djo savait qu'avorter est un grand pêcher, mais sa fiancée était tombée enceinte et Djo n'avait pas le moyen de se marier et d'élever un enfant.
- Na motema nayebaki ete ezali mabe, kasi namonaki ndenge mosusu ya kosala te.
- Dans le coeur je savais que c'était mauvais, mais je ne voyais pas d'autre façon d'agir.
- nalingi ye lisusu te. Nabimi na ye kaka boye.
- Je ne l'aime plus. Je suis sorti avec elle seulement comme ça.
- muana moke amelaka likaya te
- un petit enfant ne fume pas de sigarette
- ozosala nini ? - Eloko te, naza na mbetu na ngai
- Tu fais quoi ? - Rien, je suis dans mon lit.
- Nayebi te ! luka yo moko
- Je ne sais pas ! Cherche toi-même
- alingi koyoka te. etali ye.
- Il ne veut pas écouter. ça le regarde.
- Bazali kobatela mino malamu te, mosusu esila ngala mpe mosusu balambi yango na ndenge elongobani te.
- On ne conserve pas bien les médicaments, d'autres sont expirés et d'autres sont préparés des façons non conformes.
- namoni texto na yo kala te
- J'ai vu ton message il n'y a pas longtemps
- kosakana te na ngai to nakobeta yo
- Ne blaguez pas avec moi ou je vais te taper.
- pona nini bolingo ya mosika esimbaka te ?
- Pourquoi l'amour à distance ne tient pas ?
- yesu abonguani te
- Jésus n'a pas change
- kolumba monoko solo eza maladi to te ?
- Puer du bec est une maladie ou pas ?
- basumbaka te esika batokaka mayi
- on ne fait pas caca à l'endroit où on puise l'eau.
- Monoko ya mobange, elumbaka solo, kasi elobaka makambo ya lokuta te. soki okimi solo wana, okoyeba makambo te. Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- La bouche du vieillard, elle sent mauvais, mais ne dit pas de mensonges. Si tu fuis cette odeur, tu ne vas pas connaitre les affaires.
- Moto oyo akumbaka maki, aswanaka te na abundaka te.
- Celui qui transporte les oeufs, ne se dispute pas et ne se bat pas.
- solo te !
- pas vrai !
- ezali te po tomelaka na nganda moko, nde tokomi baninga
- ce n'est pas parce que nous avons l'habitude de boire dans le même café, que nous sommes devenu amis
- naboyi biloko nionso ekopesa litomba te
- Je refuse tout ce qui ne va pas donner de bénéfice
- soki oyebi te kanga munoko
- si tu ne le sais pas, tais-toi
- Benteke abeti bale, kasi ekoti te
- Benteke shotté le balon, mais ce n'est pas entré
- bana bakoki kotanga malamu te likolo ya makelele ya wenze mpe solo ya fulu source: Espérance-François Ngayibata Bulayumi, Mosuni
- Les enfants ne pouvaient pas bien étudier à cause du bruit du petit marché et l'odeur de la décharge publique.
- bana bavandaki na mabele mpo na bakiti ezalaki te. source: Espérance-François Ngayibata Bulayumi, Mosuni
- Les enfants étaient assis par terre parce qu'il n'y avaient pas de chaises.
- nakoki kobanga te zambi nazali somi na RDC.
- Je ne peux pas avoir peur parce que je suis lègal en RDC.
- bakendaka bokila na motu ya makelele te
- On ne va pas à la chasse avec une personne qui fait du bruit.
- kokenda liboso ezali kokoma te Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- Partir le premier n'est pas "arriver"
- batongaka mboka na maloba te
- On ne construit pas une ville avec des paroles
- naza na mbongo te
- Je n'ai pas d'argent.
- masolo ya kati, mutu ayeba te © Adolphe
- Histoires secrètes, que personne ne sache
- naza na likambo na yo te
- Je n'ai pas de problème avec toi
- boyokani eza na ndako oyo te
- Il n'y a pas d'entente dans cette maison
- ngomba na ngomba ekutanaka te kasi batu na batu bakutanaka Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- Les montagnes ne se croisent pas, mes les humains se croisent
- tokoki kozala na kimia te na ndako oyo
- On ne peut pas être en paix dans cette maison
- mwasi oyo alingaka koloba mingi te
- Cette femme n'aime pas beaucoup parler.
- kosala ngai mabe te pona nalingi yo
- Ne me fais pas souffrir parce que je t'aime
- kosala ye bongo te pamba te akosilika
- ne lui fais pas ça sinon elle va se fâcher
- kopesa ye mbongo mingi te, aza nanu mwana muke
- Ne lui donne pas beaucoup d'argent, c'est encore un petit enfant
- kopesa ngai kanda te lelo
- ne m'énerve pas aujourd'hui
- kotala ngai mingi te nazali mwasi ya batu
- Ne me regarde pas fort, je suis la femme d'autrui
- kotala ye te pamba te akosilika lisusu
- Ne la regarde pas, sinon elle va encore s'énerver
- eloko basalela naza na posa na yango te
- le truc qu'on a utilisé, je n'en ai pas besoin
- kobeta mwasi na yo boye te. ezali mabe
- Ne frappe pas ta femme comme ça. C'est mauvais
- kobeta bana te. lobela bango malembe
- Ne frappe pas les enfants. Parle les calmement.
- komela masanga ya sukali mingi te. eza malamu te po na mino.
- Ne bois pas beaucoup de boissons sucrées. Ce n'est pas bien pour les dents.
- komela mayi na ngai te
- Ne bois pas mon eau
- kokota na ndako sikoyo te. nazobongisa.
- N'entre pas dans la maison maintenant. Je suis en train d'arranger.
- kokota epayi na biso boye te
- N'entre pas chez nous comme ça.
- koyoka batu te, yoka nde mobali na yo
- N'écoute pas les gens, écoute plutot ton mari.
- koyoka ye te. yoka ngai mama na yo.
- Ne l'écoute pas. écoute-moi ta mère.
- kolia biloko ya tata na yo te. lia biloko mosusu
- Ne mange pas la nourriture de ton père. Mange autre chose.
- kolia mingi te. tozokende lisano. okolia kuna
- Ne mange pas beaucoup. On part à la fête. Tu vas manger là-bas.
- mwasi ya zemi akokaka basolo mususu te.
- Une femme enceinte ne supporte pas certains odeurs.
- nazokende epayi ya munganga atala liso na ngai. nazomona malamu te.
- Je suis en train d'aller cher le docteur pour qu'il regarde mon oeil. Je ne vois pas bien.
- kobima nanu te. naza nanu na posa na yo.
- Ne sors pas encore. J'ai encore besoin de toi.
- tozali lisusu na mayi te, mwinda te. sikoyo tokosala ndenge nini
- On n'a plus d'eau, pas de lumière. Maintenant comment on va faire ?
- keba ! koleka awa te ! libulu moko ezali.
- Attention ! Ne passe pas ici ! Il y a un trou.
- koleka liboso na ngai te, ezopesa ngai kanda
- Ne passe pas devant moi, ça m'énerve
- koya lelo te. naza na makambu ebele ya kosala
- Ne viens pas aujourd'hui. J'ai beaucoup de choses à faire.
- koya na moninga na yo wana te. nalingaka ye te.
- Ne viens pas avec ton ami là. Je ne l'aime pas.
- kokanga ekuke te. nazoya
- Ne ferme pas la porte. J'arrive.
- kokanga ngai na ndako te. nazobanga.
- Ne m'enferme pas à la maison. J'ai peur.
- kokoma na ndako te. leka mbala moko epayi ya tata na yo.
- N'arrive pas à la maison. Passe une fois chez ton père.
- oyo eza na kati na ngai boyebi te
- Ce qu'il y a au-dedans de moi, vous ne le saviez pas.
- masolo ya kati ebongaka mutu ayeba te.
- Les conversations secrètes, il faut que personne ne le sache.
- kokata singa na ngai te
- Ne coupe pas mon fil
- nazoyoka nzoto malamu te
- Je ne me sens pas bien.
- koloba mingi te. nazoya sikoyo.
- Ne parle pas beaucoup. Je viens maintenant.
- koloba na ngai boye te nazali mukolo na yo
- Ne me parle pas comme ça. Je suis plus agé que toi.
- mbula ekobeta lelo te. kobanga te.
- Il ne va pas pleuvoir aujourd'hui. N'ai pas peur.
- likambo nini mwasi na ngai ? butu mobimba olali te.
- Quel est le problème, ma femme ? Toute la nuit tu n'as pas dormi.
- naza na mbongo ya kopesa yo te
- Je n'ai pas d'argent à te donner
- otie biloko na ngai wapi. nazomona yango te.
- Tu as mis tes affaires où ? Je ne les vois pas.
- oyo eza ndako na bino, eza ya biso te
- ça c'est votre maison, ce n'est pas la notre.
- nazosombela yo motuka ya sika. kobebisa yango te mbala oyo.
- Je t'achète une nouvelle voiture. Ne l'abime pas cette fois-ci.
- nalingaka masanga oyo te eza sukali mingi
- Je n'aime pas cette boisson. C'est trop sucré.
- nalingaka mwasi azala monene te.
- Je n'aime pas qu'une femme soit grosse.
- oye, opesi biso ata mbote te. likambo nini ?
- Tu es venu, tu ne nous a même pas salué. Qu'est-ce qu'il y a ?
- kotika bana bango moko te
- Ne laisse pas les enfants seul.
- kotika ngai te, Yawe, nazali mwana na yo
- Ne me laisse pas, Seigneur, je suis ton enfant.
- biloko oyo, mafuta ekoki te. ebongi obakisa.
- Cette nourriture, il n'y a pas assez d'huile. Il faut que tu rajoutes.
- nalingaka kolia lipa na tongo te
- Je n'aime pas manger du pain le matin.
- kozanga botosi na mikolo ezali malamu te
- Manquer du respect envers ses ainés n'est pas bien.
- kolala awa te. zonga epayi na yo.
- Ne dors pas ici. Rentre chez toi.
- nalingaka bana oyo bazalaka boye te
- Je n'aime pas les enfants qui sont comme ça.
- kokweya awa te. kende kokweya kuna.
- Ne tombe pas ici. Va tomber là-bas.
- kolamba madesu te. lamba ndunda
- Ne prépares pas des haricots. Prépare les légumes.
- kolia biloko ya sukali mingi te eza malamu te pona mino
- Ne mange pas trop de trucs sucrés. Ce n'est pas bien pour les dents.
- nakeyi. koluka ngai te, bolimbisi.
- Je suis parti. Ne me cherche pas, s.t.p.
- mutu oyo nazolobela azoyoka ngai te. nazoloba mpamba.
- La personne à qui je parle ne m'écoute pas. Je parle pour rien.
- naliaka nyama ya ngulu te
- Je ne mange pas de viande de porc.
- komema biloko ya kilo te
- Ne porte pas les choses lourdes.
- komema kiti na yo awa te
- N'emmène pas ta chaise ici.
- komela likaya ezali malamu te
- Il n'est pas bien de fumer des sigarettes.
- kofuta ngai te. nasali yango ofele.
- Ne me paie pas. Je fais ça gratuit.
- leki na yo oyo ya mwasi alingaka musala te.
- Ta petite soeur là n'aim pas le travail.
- nalingaka komela nkisi te.
- Je n'aime pas prendre des médicaments.
- kotala ngai bongo te. okopesa ngai kanda.
- Ne me regarde pas comme ça. Tu vas m'énerver.
- kobosana kotala biloko te soki ebeli.
- N'oublie pas de regarder la nourriture si c'est cuit.
- na ndako oyo mokonzi azali te. biso nioso tozali bana.
- Dans cette maison il n'y a pas de chef. Nous sommes tous des enfants.
- soki liwa eyebaki mbongo mbele batu ya mbongo bakufaka te
- Si la mort connaissait l'argent, alors les riches n'allaient pas mourir.
- litoyi elekaka motu te Proverbe/expression (ne pas traduire litteralement)
- L'oreille ne dépasse pas la tête.
- nakobenda yo litoyi soki ozali koyoka te
- Je vais te tirer l'oreille si tu n'écoutes pas.
- kolata bilamba na ngai lelo te. lata ya yo.
- Ne porte pas mes vêtements aujourd'hui. Porte les tiens.
- kolata boye te. malili eza makasi libanda.
- Ne t'habille pas comme ça. Il faut très froid dehors.
- bolakisi bilamba na bino te
- Vous n'avez pas montré vos vêtements.
- boseka ngai, ekosala eloko te
- Moquez-vous de moi, ça ne fera rien.
- kopola ezali eloko ya mabe te
- Perder ce n'est pas quelque chose de mal.
- pona nini oza kopela boye ? likambo eza te !
- Pourquoi tu es en train de t'enflammer comme ça ? Il n'y a pas de problème !
- na libota na bango baza na bomoko te
- Dans leur famille, ils ne sont pas unis.
- oza nanu elenge. kosala yango te. okoya kobebisa bomoi na yo.
- Tu es encore jeune. Ne fais pas ça. Tu risques de gâcher ta vie.
- otie ngai na kokoso moko ya kosakana te
- Tu m'as donné un problème à ne pas en rire.
- nasepeli na eyano opesi ngai te.
- Je n'ai pas aimé la réponse que tu m'as donné.
- kobela te po lobi tokobina
- Ne sois pas malade parce que demain nous allons danser.
- kokosa ngai te.
- Ne me mens pas.
- mopepe ezali na ndako oyo te
- Il n'y a pas d'air dans cette maison.
- koswa ye neti mama na yo te
- Ne la prends pas comme ta mère.
- kokita nanu te. zela mukie.
- Ne descends pas encore. attends un peu.
- kobosana kokanga ekuke te soki obimi
- N'oublie pas de fermer la porte si tu sors.
- kobosana ngai te tango okozala na mbongo
- Ne m'oublie pas quand tu auras de l'argent.
- kokende na ebale lelo te mbonge eza makasi
- Ne va pas au fleuve aujourd'hui. Les vagues sont fortes.
- lia biloko wana nioso. kobuaka eloko te.
- Mange toute cette nourriture-là. Ne jette rien.
- pona nini olingaka kobuaka biloko ya kolia boye. eza malamu te.
- Pourquoi tu aimes jeter la nourriture comme ça ? Ce n'est pas bien.
- esika ya kosuba eza awa te
- Il n'y a pas d'endroit pour faire pipi ici.
- kokosa ngai te. loba na ngai bosolo.
- Ne me ment pas. Dis-moi la vérité.
- oza kokosa baboti na yo mingi. ezali malamu te.
- Tu mens beaucoup à tes parents. ce n'est pas bien.
- kotika mulangi polele te. kanga yango.
- Ne laisse pas la bouteille ouverte. ferme-la.
- kanga monoko na yo pamba te okoya komela nzinzi.
- Ferme ta bouche sinon tu risques d’affaler une mouche.
- kosimba biloko ya bato te.
- Ne touche pas aux affaires des gens.
- Bomoyi ezali pete te. Ebongi kobunda.
- La vie n'est pas facile. Il faut se battre.
- nalingi te olala na mbeto na ngai.
- Je ne veux pas que tu dormes dans mon lit.
- kolula mwasi ya batu eza malamu te
- Ce n'est pas bien d'admirer la femme d’autrui
- Mosala wana ya kindumba ezali malamu te na miso ya Nzambe.
- Le métier de la prostitution n'est pas bien aux yeux de Dieu.
- bangi eza malamu te pona nzoto.
- La drogue n'est pas bien pour le corps.
- nalingaka kokende epai na ye te.
- Je n’aime pas aller chez elle.
- nayoka nanu nzembo oyo te
- Je n’ai pas encore entendu cette chanson.
- bafoto yango ebimi kitoko te.
- Ces photos là ne sont pas sorties très belles.
- naza na libonza pona eyenga ya lelo te
- Je n’ai pas d’offrande pour le culte d’aujourd’hui.
- pona nini bolingi kotela boye ? Eza malamu te pona poso.
- Pourquoi vous aimez vous blanchir comme ça ? Ce ne pas bien pour la peau.
- koniata ngai te nazoyoka pasi.
- Ne me piétine pas, j'ai mal !
- nzimbu eza te na ndako na ngai
- Il n y a pas d'argent dans ma maison.
- eloko eleki tika eza te
- rien n'est mieux que de laisser (tomber).
- Lobi kelasi ezali te.
- Demain il n'y a pas d'école.
- alobaka mingi mpe abombaka sekele te
- Elle parle beaucoup et elle ne garde jamais un secret.
- Naza mwasi na ye te. Tika kotungisa ngai sikoyo.
- Je ne suis pas sa femme. Arrête de me déranger maintenant.
- aza kaka mwana muke. Kopesa ye bazoka te.
- Il n'est qu'un petit enfant. Ne lui donne pas de chique.
- ngai nasalaka kindumba te.
- Moi je ne fais pas la prostitution.
- Mikolo oyo nateki te batu bazosomba malamu te mbongo eza te.
- Ces jours je ne vends pas. Les gens n'achêtent pas bien. Il n'y a pas d'argent.
- kopesa mwana na ngai bokono te.
- Ne donne pas de maladie à mon enfant.
- Soki bato mibale bayokani te ebongi bakabwana.
- Si deux personnes ne s’entendent pas ils doivent se separer.
- lelo moyi eza te. Tokobima ndenge nini ?
- Aujourd’hui il n’y a pas de soleil. On va sortir comment ?
- Okoki kobeta ye te. Azali mwana mwasi
- Tu ne peux pas la frapper. C’est une fille.
- nalingi komona lisusu moto ya liboma oyo na ndako na ngai te.
- Je ne veux plus voir ce fou dans ma maison.
- mama ya mobali na yo akoya lisusu te.
- Ta belle-mère ne va plus venir.
- yo ozali na kati ya motema na ye te.
- Toi, tu n'es pas dans son cœur.
- yo, makambo osali ezali pe malamu te
- Toi, les choses que tu as fait n'étaient pas bien non plus.
- ozalaka ndeko na ngai ya solo te.
- Tu n'es pas ma vraie soeur.
- moto moko te alamuki.
- Personne n'est réveillé.
- ye ayebaki ke ozalaki na mbongo te
- Elle savait que tu n’avais pas d’argent.
- Nalingi ata kokanisa yango te.
- Je ne veux même pas penser à ça.
- Nayoki malamu te. Bandela.
- Je n’ai pas bien entendu. Répète.
- nayebi te esika nini moninga na ngai akendaki kolokota ye wana.
- Je ne sais pas où mon ami a été ramasser celle-là
- Ayebi ata kokoma kombo na ye te.
- Elle ne sait même pas écrire son nom.
- Kosenga ye te. Akoboya lisusu.
- Ne lui demande pas. Elle va encore refuser.
- Akoya lelo lisusu te. Akoya kaka lobi.
- Elle ne viendra plus aujourd’hui, elle viendra que demain.
- nalobi moto akobima awa te.
- Je dis que personne ne va sortir ici.
- sala nyonso olingi po nakuta ye awa te !
- Fais tout ce que tu veux pour que je ne la trouve pas ici !
- nazali na sekele te. ezali pamba te nalingi ye.
- Je n’ai pas de secret. C’est parce que je l’aime.
- ezali pamba te naza na mosala te
- C'est parce que je n'ai pas de travail.
- Mikolo oyo aza kokanga suki te.
- Ce dernier temps elle ne se tresse pas.
- banda mikolo mibale azolia te.
- Depuis deux jours elle ne mange pas.
- nakoki kopesa mbongo na ngai na ndumba te.
- Je ne peux pas donner mon argent à une prostitué.
- aza moninga na ngai te.
- Elle n’est pas mon amie.
- Esili te. Nakotika ye boye te.
- Ce n’est pas fini. Je vais pas la laisser comme ça.
- lelo naza penza na posa na yo te.
- Aujourd’hui je n’ai vraiment pas besoin de toi.
- Bolimbisi papa, kobengana mama na ndako te.
- Pardon papa, ne chasse pas maman de la maison.
- akokota na kati ya ndako oyo te.
- Elle ne va pas entrer dans cette maison.
- nalingi ke eloko te ekomela mwana na ngai.
- Je veux que rien n'arrive à mon enfant.
- bapesi ngai eloko ya kolia te.
- Ils ne m'ont rien donné à manger.
- Bana na yo bazalaka mitungisi te penza.
- Tes enfants ne sont vraiment pas d'ennui
- Tango naza kosala mosala nalingaka moto atungisa ngai te.
- Quand travaille, je n'aime pas que quelqu'un me dérange.
- kobosana te, soki omeki kobimisa sekele oyo tokobeta yo !
- N’oublie pas, si tu essayes de sortir ce secret on va te frapper !
- Nalingaki kotungisa yo te.
- Je ne voulais pas te déranger.
- azoyamba tshombo te.
- Elle ne repond pas au téléphone.
- azalaki na yo te mokolo mobimba.
- Elle n’était pas avec toi toute la journée.
- nayebi esika ewuta te.
- Je ne sais pas d’où ça provient.
- Nazoluka nabosana, kasi nazokoka te.
- J'essaie d'oublier, mais je n'y arrive pas.
- naza kuna te
- je ne suis pas concerné là dedans.
AD HERE